I. Гариза турында белешмә
Кальций 2-гидрокси-4-(метилтио)бутират (HMTBa-Ca) - метионин гидрокси аналогының кальций тозы формасы (химик исеме: Кальций бис(2-гидрокси-4-(метилтио)бутират)). Ул турыдан-туры азотлы амин структурасын тәэмин итми, ләкин метионин углерод скелетын гидрокси аналогы рәвешендә тәэмин итә. Ул организмда метаболик рәвештә биологик актив L-метионин барлыкка китерү өчен үзгәртелә, ул аксым синтезында һәм төрле метаболик процессларда катнаша.
Метионин - терлек һәм кош-корт азыгында иң еш очрый торган чикләүче аминокислоталарның берсе, аеруча кукуруз-соя оны нигезендәге диеталарда җитмәүгә бирешүчән. Хайваннарның метионинга булган туклыклы матдәләргә ихтыяҗларын канәгатьләндерү өчен, DL-метионин традицион рәвештә азыкка өстәлә. Ләкин метионин гидрокси аналоглары һәм аларның кальций тозлары яңа метионин чыганаклары буларак игътибарны җәлеп итә. DL-метионин белән чагыштырганда, HMTBa-Ca яхшырак термик тотрыклылык һәм эшкәртүгә җайлашучанлык бирә, бу аны азык гранулалары һәм югары температурада эшкәртү вакытында туклыклы матдәләрне саклау өчен уңайлырак итә.
Европа Азык-төлек Куркынычсызлыгы Идарәсе (EFSA) HMTBa һәм аның кальций тозының куркынычсызлыгын һәм нәтиҗәлелеген системалы бәяләү үткәрде, бу аның барлык хайваннар төрләре өчен азык өстәмәсе буларак куркынычсызлыгын раслады. Ул хайваннар тукымаларында яки продуктларында калдыклар калдырмый һәм экологик яктан җитди куркыныч тудырмый, аны хайваннар туклануында куллану өчен норматив ярдәм күрсәтә.
II. Куллану нәтиҗәләре
Күп санлы тикшеренүләр күрсәткәнчә, метионин чыганагы буларак, HMTBa-Ca хайваннарның үсеш күрсәткечләрен һәм туклыклы матдәләрне куллану нәтиҗәлелеген яхшырта ала. Дуңгызларда, кош-кортларда һәм су хайваннарында HMTBa-Ca өстәмәләре уртача көнлек үсешне, азыкны әйләндерү коэффициентын һәм азот куллануны арттыра ала, шул ук вакытта азот бүленеп чыгуны киметә. Бу, бигрәк тә, аз аксымлы яки төгәл формулалы аминокислота диеталары өчен файдалы.
Кош-кортларда HMTBa-Ca өстәмәләре җитештерүчәнлекне арттырырга гына түгел, ә антиоксидант сәләтен, иммун функциясен һәм эчәклек сәламәтлеген дә яхшыртырга ярдәм итә. Йомырка сала торган тавыкларда аны тиешенчә куллану йомырка салу эшчәнлеген сакларга һәм йомырка сыйфатын яхшыртырга ярдәм итә. Су хайваннарында үсемлек нигезендәге аксым ингредиентларының өлеше арткан саен, метионин җитмәү тагын да ачыграк күренә. Тикшеренүләр күрсәткәнчә, HMTBa-Ca нәтиҗәле өстәмә чыганак булып хезмәт итә ала, үсеш тизлеген һәм организмдагы аксым туплануын яхшырта.
Метионин прекурсоры буларак, HMTBa-Ca организмда мөһим аминокислоталарны куллануны һәм аксым синтезын стимуллаштыра һәм бәйле метаболик юлларны көйләү юлы белән организм составын яхшырта ала. Аның гомуми биологик нәтиҗәлелеге, гадәттә, DL-метионинга караганда түбәнрәк булса да, ул төрле хайваннарда югары туклыклылык кыйммәте күрсәтә. Гамәли кулланылышта, конверсия факторларын кулланып, тиешле өстәмә дәрәҗәләрне рациональ рәвештә эшләп була.
III. Гамәл механизмы
HMTBa-Ca тәэсир итү механизмы, нигездә, аның эчке метаболизмда катнашучы метионин прекурсоры ролендә. HMTBa-Ca ашкайнату трактында ферментатив реакцияләр һәм микроб метаболизмы аша L-метионинга әйләнә. Аннары ул аксым синтезында, бер углерод метаболизмында һәм антиоксидант системаларын (мәсәлән, глутатион синтезы) көйләүдә катнаша, аминокислота балансын саклауда һәм туклыклы матдәләрне куллану нәтиҗәлелеген арттыруда мөһим роль уйный.
DL-метионин белән чагыштырганда, HMTBa-Ca сеңү һәм метаболик юллары бераз аерылып тора. Аның гидрокси-аналог структурасы тотрыклылыкны арттыра, аеруча киптерүчеләрдә карынны шунтлау үзенчәлекләрен күрсәтә, бу нечкә эчәккә метионин белән тәэмин итүне арттырырга ярдәм итә.
IV. Төп максатлы хайван төрләре
1. Дуңгызлар (Имчәктән аерылган дуңгыз балалары, үсә башлаган дуңгызлар)
Дуңгыз туклануында метионин чикләүче аминокислоталарның берсе булып тора. Тикшеренүләр күрсәткәнчә, аз аксымлы яки аминокислота балансланган диеталарда HMTBa-Ca өстәмәләре азот куллануны нәтиҗәле рәвештә яхшырта, аксым утыруын стимуллаштыра һәм азот бүленеп чыгуын киметә ала. Традицион DL-метионин белән чагыштырганда, HMTBa-Ca метионин таләпләрен канәгатьләндерә ала, шул ук вакытта аминокислота куллану нәтиҗәлелеген яхшырта ала. Ул, бигрәк тә, сөттән аеру стрессы фазасында һәм югары майсыз ит күләме булган дуңгызларда туклануны көйләү өчен кулай.
2. Кош-кортлар (бройлерлар, йомырка сала торган тавыклар, токымлы кош-кортлар)
Кош-корт рационында HMTBa-Ca DL-метионинны алыштыру яки өлешчә алыштыру өчен киң кулланыла. Тикшеренүләр күрсәткәнчә, аны өстәмә куллану бройлерларның уртача көнлек артымын һәм азыкны әйләндерү коэффициентын сизелерлек яхшырта ала, шулай ук антиоксидант сәләтенә, иммун параметрларына һәм эчәклек сәламәтлегенә уңай йогынты ясый ала. Йомырка сала торган тавыкларда HMTBa-Ca тиешенчә өстәмәсе йомырка салу эшчәнлеген сакларга, йомырка сыйфатын яхшыртырга һәм аксым һәм күкерт аминокислотасы метаболизмын көйләүдә катнашырга ярдәм итә, бу аеруча югары җитештерүчән йомыркалар өчен мөһим.
3. Су хайваннары (балыклар, кабыксыманнар)
Су азыкларында, үсемлек нигезендәге аксым ингредиентларының өлеше арту сәбәпле, метионин җитмәү ачык күренә. Күп санлы тикшеренүләр күрсәткәнчә, HMTBa-Ca балыкларда (мәсәлән, диңгез алабугасы, форель) нәтиҗәле метионин чыганагы булып хезмәт итә ала, үсеш тизлеген, азык куллануны һәм организмда аксым туплануын сизелерлек яхшырта. Аның су мохитендә тотрыклылыгы һәм җайлашуы аңа су азыкларында яхшы куллану мөмкинлеге бирә.
4. Кыек терлекләр (Сөт сыерлары, Сыер ите белән терлекләр, Сарыклар)
Кыек казналыклардан аермалы буларак, киек казналыклар рационында метионин еш кына, нигездә, карын микроорганизмнары тарафыннан таркалу белән чикләнә, шуңа күрә метионин өстәмәләренең нәтиҗәле формалары аеруча мөһим. Тикшеренүләр күрсәткәнчә, метионин гидрокси аналоглары (шул исәптән аларның кальций тозы формасы) карын куышлыгында таркалуга билгеле бер дәрәҗәдә каршы тора, бу карын куышлыгындагы микроб ферментациясеннән өлешчә котылырга һәм нечкә эчәктә кулланыла алырлык метионинга әйләнергә мөмкинлек бирә, шуның белән метаболизмга сәләтле аксым күләмен арттыра.
V. Йомгаклау һәм фараз
Кыскасы, HMTBa-Ca, яңа метионин өстәмәсе чыганагы буларак, хайваннарны тукландыруда перспективалы куллану мөмкинлеген күрсәтә. Киләчәктәге тикшеренүләр аның биологик нәтиҗәлелеген арттыру механизмнарына, төрле хайваннар төрләре һәм үсеш этаплары өчен төгәл өстәмәләр дәрәҗәсен билгеләүгә һәм башка туклыклы өстәмәләр белән синергетик йогынтысын өйрәнүгә юнәлтелергә тиеш. Бу аны заманча азык системаларында функциональ һәм нәтиҗәле куллануга ярдәм итәчәк.
Бастырылган вакыты: 2026 елның 3 феврале
