Цинк - күп игътибар җәлеп итмәгән микроэлементларның берсе, ләкин ул хайваннарның туклануында зур роль уйный. Ул ферментлар функциясендә, иммун җавапларында, тире сәламәтлегендә һәм үсештә роль уйный. Җитәрлек цинк булмаганда, хайваннар тиешлечә эшли алмыйлар. Ләкин менә нәрсә - барлык цинк та бертигез түгел. Азыкка керткән формасы аның күпме өлешенең хайван тарафыннан чыннан да кулланылуына һәм күпме өлешенең организм аша үтүенә зур йогынты ясый.
Бу мәкаләдә без органик цинк һәм органик булмаган цинк арасындагы аерманы тикшерәчәкбез, тикшеренүләрнең чынлыкта нәрсә әйтүен карап чыгарбыз һәм ни өчен күбрәк терлек азыгы җитештерүчеләр үзгәрешләр ясый башлавы турында сөйләшәчәкбез.
Органик булмаган цинк нәрсә ул?
Органик булмаган цинк - күпчелек кешеләр күптәннән бирле куллана торган әйбер. Уйлап карагызцинк оксиды (ZnO)һәмцинк сульфаты (ZnSO₄)Болар гади минераль тозлар — кислород яки күкерт белән бәйләнгән цинк атомнары — алар азыкка цинкның гади чыганагы буларак кушыла.
Аларның шулкадәр популяр булуының төп сәбәбе бик гади: алар арзан һәм алар, ким дигәндә, ниндидер дәрәҗәдә эшли. Цинк оксиды кош-корт һәм дуңгыз диеталарында киң кулланыла, һәм ул дистә еллар дәвамында иң яхшы вариант булып тора (Чыганак:Биол Эз Элем Рез).
Ләкин бер киртә бар. Органик булмаган цинк хайваннар өчен җиңел сеңдерелми. Аның күп өлеше турыдан-туры ашкайнату системасы аша үтә һәм икенче очыннан тизәк белән чыга. Бу сез хайванга кирәкле туклыклы матдәләрне дөрес куллану өчен генә кирәк булганнан да күбрәк өстисез дигән сүз, ә калганы әрәмгә китә.
Органик цинк нәрсә ул?
Органик цинк - башка ысул. Җитештерүчеләр цинкны чимал минераль формасында гына өстәү урынына, аны органик молекулага - мәсәлән, аминокислота яки аксымга - бәйлиләр. Бу процесс хелат яки комплекс дип аталган матдә барлыкка китерә.
Гомуми формалар түбәндәгеләрне үз эченә алацинк метионины, цинк глицины, цинк протеинаты һәмцинк аминокислотасы хелатларыБолар нано-цинк белән бер үк түгел (ул бөтенләй башка категория), ләкин гомуми идея - цинкны танырлык һәм хайванның ашкайнату системасы өчен куллану җиңелрәк итү.
Органик цинк органик молекулага бәйләнгәнлектән, ул ашкайнату трактында тотрыклырак һәм фитат (үсемлек азыкларында очрый торган антинутриент) кебек матдәләр белән бәйләнешкә керү ихтималы азрак (Чыганак:Берләшкән Милләтләр Оешмасының Азык-төлек һәм авыл хуҗалыгы оешмасы). Ул шулай ук төрле юллар аша, аеруча пептид һәм аминокислота транспорт системалары аша сеңдерелә, бу исә аны организм өчен чыннан да куллану өчен җиңелрәк итә (Чыганак:J Anim Sci.).
Тиз җавап: Органик цинк vs Органик булмаган цинк
| Фактор | Органик цинк | Органик булмаган цинк |
| Биожетимлелек | Югарырак | Түбәнрәк |
| Абсорбция нәтиҗәлелеге | Яхшырак | Уртача |
| Минералларның үзара тәэсире | Киметелгән | Югарырак |
| Әйләнә-тирә мохиткә йогынты | Цинк бүленеп чыгуы түбәнрәк | Цинкның югарырак бүленеп чыгуы |
| Тонна бәясе | Югарырак | Түбәнрәк |
| Сыңдырылган цинк берәмлеге бәясе | Еш кына көндәшлекле | Югарырак булырга мөмкин |
| Стресс вакытында эшчәнлек | Яхшырак | Уртача |
| Гомуми формалар | Цинк метионины, цинк глицинаты, цинк протеины | Цинк сульфаты, Цинк оксиды, TBZC |
Төп аерма: Биожетимлелек
Бу, чынлыкта, чагыштыруның төп асылы. Биожетимлелек дигән сүз, сез өстәгән цинкның күпме өлеше хайван организмыннан чыгарылу урынына, аның эчендә файдалы эш башкаруын аңлата.
Күп санлы тикшеренүләрорганик цинкның органик булмаган цинкка караганда биологик яктан күбрәк кулланылырга мөмкин булуын күрсәттеләр. Дуңгызлар белән үткәрелгән бер сынауда тикшеренүчеләр органик цинкның органик булмаган цинкка караганда күбрәк кулланылырга мөмкин булуын ачыкладылар, бу күбесенчә органик цинкның илеумда (нечкә эчәкнең соңгы өлеше) эрүчәнрәк булуы белән бәйле.
Бройлерларда цинк метионины һәм цинк оксидын чагыштыру буенча үткәрелгән тикшеренү нәтиҗәсендә, 80 мг/кг органик цинк кабул иткән кошларның тән авырлыгы яхшырак артуы һәм азык әйләнеше коэффициенты түбәнрәк булуы ачыкланган, бу органик булмаган цинк кабул итүчеләргә караганда күбрәк. Ә менә иң мөһиме - органик булмаган цинк кабул иткән кошлар чынлыкта тизәкләре белән күпкә күбрәк цинк бүлеп чыгаралар.
2023 елгы мета-анализЙомырка салучы тавыклар турында мәгълүматларны гомуми планда карап чыктылар. Алар нәрсә ачыкладылар? Органик булмаган цинкны органик цинк белән алыштыру йомырка җитештерүне 1,46% ка арттырды, йомырка кабыгы калынлыгын 0,01 мм га арттырды һәм йомырка кабыгына каршы торучанлыкны 0,11 кгс/см² га арттырды. Бу саннар зур булып тоелмаска мөмкин, ләкин зур күләмле операция башкарганда, хәтта кечкенә процентлы үсеш тә тиз җыела.
Ни өчен азык җитештерүчеләр органик цинкка күбрәк игътибар итәләр
Органик цинк биологик яктан күбрәк кулланыла торган булганлыктан, сез еш кына түбәнрәк кертү дәрәҗәсен куллана аласыз һәм шул ук, яки хәтта яхшырак нәтиҗәләргә ирешә аласыз. Бу азыкта азрак минераль матдәләр, азрак калдыклар һәм өстәмәнең һәр килограммына яхшырак инвестиция кереме дигән сүз.
Төрле терлек төрләре - бройлерлар, дуңгызлар, сөт сыерлары һәм бозаулар - буенча тикшеренүләр органик цинкның органик булмаган чыганакларга караганда яхшырак үсешкә, азык нәтиҗәлелегенә һәм иммун функциясенә ярдәм итүен даими күрсәтә.
Мәсәлән, симертү өчен кулланыла торган бәрәннәрдә органик цинк өстәмәләре (цинк метионины һәм цинк глицины) көндәлек авырлык артуын һәм азыкны әйләндерү коэффициентын контроль төркем белән чагыштырганда сизелерлек яхшыртты. Органик чыганаклар, гадәттә, органик булмаган чыганакларга караганда биологик яктан активрак дип санала, һәм аларның югарырак кулланылышы күбрәк җитештерүчеләрне бу үзгәрешләргә этәрә (Чыганак:Берләшкән Милләтләр Оешмасының Азык-төлек һәм авыл хуҗалыгы оешмасы).
2024 елгы мета-анализ имезүдән аерылган дуңгыз балаларында органик цинк өстәүнең уртача көнлек артымны һәм азыкны әйләндерү коэффициентын сизелерлек яхшыртуын раслады, уртача дозалы өстәмәләр аеруча уңай нәтиҗәләр күрсәтте.
Бу - органик цинкның чыннан да балкып торган өлкәләренең берсе. 2024 елда бройлерлар буенча үткәрелгән тикшеренүләр күрсәткәнчә, 80 мг/кг органик цинк кабул иткән кошларның озынрак һәм киңрәк түкләре (туклыклы матдәләрне сеңдерә торган эчәктәге бармаксыман чыгып торган урыннар) һәм сайрак крипталары булган (бу чынлыкта эчәклек сәламәтлеге өчен яхшы билге). Органик булмаган цинк төркеме цинкның югарырак бүленеп чыгуын күрсәткән.
Аерым тикшеренүБройлерларда шулай ук цинк метионины өстәмәләре файдалы Lactobacillus бактерияләре санын арттырган, ә E. coli саны кимегән, бу эчәклек сәламәтлеге һәм авыруларга каршы торучанлык өчен зур өстенлек.
Хайваннарда стресс була - бу котылгысыз хәл. Ләкин органик цинк чыганаклары белән тукланган дуңгызларның стресс шартларына органик булмаган чыганаклар белән тукланган дуңгызларга караганда яхшырак җавап бирүләре күрсәтелгән. Тикшеренүләр күрсәткәнчә, органик цинк эчәктәге иммун сигнал юлларына тәэсир итә ала, ялкынсынуны киметү белән беррәттән иммун җавапны яхшырта ала.
Әйдәгез, әйләнә-тирә мохиткә кагылышлы як турында сөйләшик
Менә монда әңгәмә тагын да кызыклырак була. Органик булмаган цинк, бигрәк тә цинк оксиды, кайбер җитештерү системаларында шактый югары дәрәҗәдә кулланылган. Ләкин бу цинкның күпчелек өлеше сеңдерелми. Хайван аның күпчелек өлешен бүлеп чыгара, һәм бу цинк тирестә, аннары туфракта туплана. Вакыт узу белән бу җыелу чын экологик проблемага әйләнә.
Европа Берлеге моны көткән иде. Алар еллар дәвамында цинкка карата кагыйдәләрне катгыйландырдылар. 2022 елдан бирле цинк оксидының фармакологик дозалары (дуңгызларда имезүдән соңгы диареяне контрольдә тоту өчен кулланыла торган югары дәрәҗәләр) Европа Берлеге әгъза дәүләтләрендә тыелды. Яңа кагыйдәләр азыктагы гомуми цинкны якынча 150 ppm белән чикли. Канада да шундый ук юнәлештә бара, 2027 елга цинкны 150 дән 350 ppm га кадәр чикләячәк яңа кагыйдәләр көтелә.
Югары тотрыклы цинк тәэмин итүчесен эзлисезме?
SUSTAR цинк глицинын түбәндәгеләр белән тәэмин итә:
✓ 58% Zn
✓ Диоксин күләме түбән
✓ FAMI-QS сертификатлы
✓ Глобаль экспорт ярдәме
Бүген үк үрнәк сорагыз.
Хайваннарның чыннан да күпме цинк саклавын караганда, аерма сизелерлек күренә. 2012 елгы тикшеренүдә галимнәр органик рәвештә бәйләнгән цинкның, аеруча цинк метионины һәм цинк чүпрәсеннән алынган цинкның, биокулланылышлылыгы яхшырак булу сәбәпле, югарырак дозадагы цинк оксидын алыштыра алуын ачыкладылар. Азрак цинк керсә, азрак цинк чыгарылса, әйләнә-тирә мохиткә йогынтысы азрак булачак.
2025 елгы яңарак тикшеренүдуңгызлар өстендә үткәрелгән тикшеренүләр дә охшаш нәтиҗәгә килде: минералларның органик һәм нано формалары биокулланылышлылыкны яхшыртты, шул ук вакытта тизәк бүленеп чыгуны киметә. Әйләнә-тирә мохитне саклау кагыйдәләрен катгыйлатудан алда барырга тырышканда, бу бик мөһим.
Базар хәрәкәтләнә
Азык җитештерүчеләр әйләнә-тирә мохит өчен дөрес булганга гына түгел, ә яхшы бизнес өчен дә алыштыралар. Глобаль органик микроэлементлар базары 2025 елда 841,9 миллион АКШ доллары күләмендә бәяләнде һәм 2035 елга 1,5 миллиард АКШ долларына җитәчәк дип көтелә, ел саен 5,9% үсеш белән. Бу базарда цинк иң зур өлешне били - 2025 елда гомуми өлешнең яртысын диярлек тәшкил итә, чөнки ул метаболизм, иммунитет, үрчү һәм тукымаларның бөтенлегендә мөһим роль уйный (Чыганак:БазарТикшеренүләрХисап).
Зур уенчылар - Cargill, Zinpro, Nutreco, Alltech, DSM - барысы да бу өлкәгә зур инвестицияләр сала. Әгәр тармак лидерлары бу юнәлештә хәрәкәт итсәләр, моңа игътибар итәргә кирәк.
Үзең белән алып китү
Органик булмаган цинкның үз урыны бар, бигрәк тә сез чикләнгән бюджетлар һәм гади формулалар белән эшләсәгез. Ләкин дәлилләр арта бара. Органик цинк югарырак биокулланылышлылык, хайваннар өчен яхшырак күрсәткечләр, сәламәт эчәклек һәм азрак әйләнә-тирә мохиткә йогынты ясый.
Әгәр дә сез минераль калдыкларны киметергә, азыкның нәтиҗәлелеген арттырырга һәм норматив үзгәрешләрдән алда барырга телисез икән, органик цинк - акыллы башлангыч.
Кайчан органик цинк сайларга кирәк?
Органик булмаган цинк кайчан яхшы сайлау була?
Органик булмаган цинк түбәндәге очракларда яраклы булып кала:
Еш бирелә торган сораулар
Органик цинк органик булмаган цинкка караганда биологик яктан күбрәк кулланыла аламы?
Әйе. Органик цинк, гадәттә, биологик яктан күбрәк кулланыла, чөнки ул аминокислоталар яки башка органик молекулалар белән бәйләнгән, бу аңа сеңүне киметә торган үзара бәйләнешләрдән качарга ярдәм итә.
Иң еш очрый торган органик булмаган цинк чыганагы нинди?
Цинк сульфаты - терлек азыгында иң киң кулланыла торган органик булмаган цинк чыганагы, гәрчә TBZC барган саен популярлаша бара.
Органик цинк хайваннарның эшчәнлеген яхшыртамы?
Күп кенә тикшеренүләр иммунитетның, үрчүнең, тояк сәламәтлегенең, тире сыйфатының һәм азыкның нәтиҗәлелегенең яхшыруын күрсәтә, бигрәк тә стресс шартларында.
Органик цинк кыйммәтрәк бәягә лаекмы?
Булырга мөмкин. Икътисади кыйммәт хайваннар төрләренә, җитештерү максатларына, азык чыгымнарына һәм көтелгән нәтиҗәләргә бәйле.
Органик һәм органик булмаган цинкны бергә кулланырга мөмкинме?
Әйе. Күп кенә заманча туклану программалары туклану һәм чыгымнарның нәтиҗәлелеген тигезләү өчен ике чыганакны да берләштерә.
Сустар турында
Сылтамалар
1. Saber, HS, Alian, HA Нано-цинк оксиды бройлер тавыкларында үсеш темпын, тән үзенчәлекләрен, итнең химик составын, сыворотка һәм тукымаларның минераль профильләрен, минераль матдәләрне тотуны һәм эчәклек морфологиясен органик булмаган һәм органик цинк белән чагыштырганда яхшырта. Biol Trace Elem Res 204, 909–924 (2026).
2.FAO AGRIS - Авыл хуҗалыгы фәне һәм технологияләре буенча халыкара система, Цинк чыганакларының биокулланылышы һәм аларның бройлерлар һәм дуңгыз балалары өчен фитат белән үзара бәйләнеше 2013
3. Нитрайова С, Виндиш В, фон Хаймендал Э, Мюллер А, Бартелт Дж. Дуңгызларда төрле чыганаклардан алынган цинкның биокулланылышы. J Anim Sci. 2012 декабрь;90 өстәмә 4:185-7.
4. Нихон Чикусан Гаккайхо 70 нче том (1999) 3 нче сан, Дуңгызлар үстерү өчен цинк аминокислотасы хелатының булуы
5. да Силва, Г.Д., Майя, Дж., да Силва Коста, Л. һ.б. Йомырка салучы тавыклар өчен органик яки органик булмаган цинк? Цинк чыганакларының йомырка салу эшчәнлегенә, йомырка сыйфатына һәм цинк бүлеп чыгаруга йогынтысын системалы карау һәм мета-анализ. Biol Trace Elem Res 202, 2812–2827 (2024).
6. FAO AGRIS - Халыкара авыл хуҗалыгы фәне һәм технологияләре системасы, Органик һәм органик булмаган цинк өстәмәләренең симертелә торган бәрәннәрнең эшчәнлегенә, ашкайнатучанлыгына, эре карын һәм кан параметрларына йогынтысы, 2024
7. FAO AGRIS - Халыкара авыл хуҗалыгы фәне һәм технологияләре системасы, Ross 308 бройлер рационында цинкның төрле чыганаклары һәм дәрәҗәләре: аның эшчәнлеккә, туклыклы матдәләрне куллануга, эчәклек морфологиясенә һәм микроб составына йогынтысы 2024
8. Хайваннар азыгы ресурслары, дуңгызлар өчен азык ингредиентларында цинк, бакыр, тимер, марганец һәм селенның булуы һәм чыганаклары
9. Базар тикшеренүләре турындагы отчет, Хайван азыгы органик микроэлементлар базары мөмкинлекләре, үсеш драйверлары, 2026-2035 елларга тармак тенденцияләрен анализлау һәм фаразлау.
Бушлай консультация
Үрнәкләр сорагыз
Безнең белән элемтәгә керегез
Бастырылган вакыты: 2026 елның 10 июне
